أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
210
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
مال دارد و برخواند : الرّجال قوّامون على النّساء ، ابو هريره از رسول خداى روايت كرد كه : بهترين زنان زنى باشد كه چون درو نگرى شادان شوى و اگرش چيزى فرمائى طاعت دارد و اگر ازو غائب شوى غيبت ترا نگاه دارد هم در اسرار و هم در اموال و هم در نفس خود ، آنگه اين آيت برخواند ، خداى تعالى مردان را بر زنان تفضيل نهاد بدانچه گفته شد [ وَ بِما أَنْفَقُوا ] و به آنچه نفقه ميكنند مرد راست كه بر زن نفقه كند آنگه گفت : امّا آن زنانى كه ايشان صالح باشند مطيع باشند خداى را و شوهران خود را و غيبت شوهران خود را محافظت كنند هم در اسرار و هم در اموال و هم در نفس خود بنگاه داشت خداى يا بنگاه داشت ايشان خداى را ، و رسول خداى گفت : احفظ اللّه يحفظك ، خداى را نگاهدار تا خدا ترا نگاهدارد و آن زنان كه ميترسيد شما از ناسازگارى كردن ايشان اوّل ايشان را پند دهيد ؛ اگر سود ندارد و اصرار كنند ايشان را در بستر رها كنيد و در جاى ديگر بخسبيد ؛ و گفتهاند : در بستر پشت با ايشان كنيد و اگر سود ندارد بزنيد ايشان را زدنى بقاعده بر وجه تأديب چنان كه عيبى و نقصانى بريشان پيدا نگردد . در خبرست كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : علّق السوط حيث يراه اهل بيتك ، تازيانه به جائى در آويز كه اهل خانه و زير دستان تو آن را بينند اسماء بنت ابى بكر گفت : من چهارم زن بودم كه زبير عوّام مرا بزنى كرد چون بر يكى ازيشان خشم گرفتى او را به چوب مشجب زدى چنان كه بشكستى و مشجب « 1 » سه پايه باشد كه جامه بر او افكنند پس اگر شما را طاعت دارند بريشان هيچ راهى مجوئيد از راه تعنّت و تجنّى كه خداى تعالى عالى و بزرگوارست علوّ و بزرگى او را رسد « 2 » . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 35 ] وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً خَبِيراً ( 35 ) و اگر ترسيد از شقاقى و خلافى ميان ايشان و ناسازگارى از هر دو جانب بفرستيد دو
--> ( 1 ) - در منتهى الارب گفته : « مشجب كمنبردار چوب كه جامه بر وى اندازند » . ( 2 ) - مطابق آنست قول سعدى : « مرو را رسد كبريا و منى * كه ملكش قديم است و ذاتش غنى » .